Main menu

Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι αυτοσκοπός

Είναι γεγονός ότι σ’ ένα οικονομικό περιβάλλον ελεύθερης αγοράς, η επιχειρηματική δραστηριότητα του κράτους πρέπει να είναι από περιορισμένη έως ανύπαρκτη, ουσιαστικά δεν θα πρέπει να είναι αποδεκτή. Ο επιχειρηματικός κίνδυνος πρέπει να αναλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από τον ιδιώτη και όχι από το κράτος, ο ρόλος του οποίου πρέπει να περιορίζεται στο ρυθμιστικό του χαρακτήρα ή στη στοιχειώδη συμμετοχή του σε ορισμένους φορείς που παρέχουν μονοπωλιακές δημόσιες υπηρεσίες. Στο πλαίσιο της ελεύθερης οικονομίας, δεν είναι αποδεκτό οι φορολογούμενοι να πληρώνουν τελικά το κόστος ενός αποτυχημένου δημόσιου μάνατζμεντ ή μιας επιβάρυνσης που θα προκύψει από ατυχή επιχειρηματική δράση ενός κρατικού φορέα, τη στιγμή μάλιστα που η δραστηριότητα αυτή κάλλιστα μπορεί και πρέπει να ασκείται από ένα ιδιώτη. Υπό το πρίσμα αυτό, η διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μια αναγκαιότητα για την εθνική οικονομία. Οι λόγοι που επιβάλουν μια ιδιωτικοποίηση είναι κυρίως, η ανεπιτυχής δραστηριότητα και λειτουργία μιας υπό δημόσιο έλεγχο επιχείρησης, η ορθολογική αξιοποίηση των κεφαλαίων της, η αποφυγή της επιλογής του δημόσιου μάνατζμεντ που συνήθως διορίζεται με κομματικά κριτήρια, η εξαφάνιση της διαφθοράς και της διαπλοκής και προφανώς το γεγονός ότι, η επιχειρηματική της δράση, σε εποχές “ισχνών αγελάδων”, δεν επιβαρύνει τους φορολογούμενους, αλλά τον ιδιώτη ιδιοκτήτη της που μπορεί να παίρνει, με ελευθερία κινήσεων, όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρησή της. Σ’ όλους τους παραπάνω λόγους, προστέθηκε τελευταία στην Ελλάδα και ο παράγων “εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους”. Τα χρήματα που πρόκειται εισέλθουν στο ΤΑΙΠΕΔ από τις λεγόμενες αποκρατικοποιήσεις, κατευθύνονται στον παραπάνω σκοπό, για να μην ληφθούν άλλα “ισοδύναμα” οικονομικά μέτρα που θα επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο τους Πολίτες. Αυτή είναι μια σοβαρή επιπλέον αιτία, ώστε οι αρμόδιοι κάθε βαθμίδας να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά τη διεξαγωγή των σχετικών διαδικασιών. Η θέση τους είναι εξαιρετικά λεπτή, επειδή κάθε κίνησή τους μπορεί να επηρεάσει την αξία της επιχείρησης, κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζεται στο ποσό που οι ενδιαφερόμενοι θα προσφέρουν για την εξαγορά των εταιρειών. Είναι γεγονός ότι, η κακή οικονομική κατάσταση της Χώρας αντανακλάται και στην αξία των επιχειρήσεών της. Συνεπώς, οι υπεύθυνοι θα πρέπει να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν, προκειμένου να αυξάνουν την πραγματική αξία των υπό ιδιωτικοποίηση εταιρειών, παρακάμπτοντας τη δυσμενή οικονομική κατάσταση της Χώρας. Αν π.χ. τις αφήνουν εκτεθειμένες σε υπέρογκα χρέη από τρίτους, τότε είναι προφανές ότι, οι ενδιαφερόμενοι δεν πρόκειται να προτείνουν τη σωστή τιμή για την εξαγορά. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που αφορά στη συμπεριφορά του κράτους είναι η ασφάλεια του δικαίου. Ουδείς επενδυτής πρόκειται να κάνει το απονενοημένο διάβημα να προσφέρει τίμημα για να αγοράσει ένα περιουσιακό στοιχείο υπό συνθήκες διαρκούς μεταβολής των νόμων και ιδίως των φορολογικών. Αυτό είναι γνωστό σε όλους. Είναι γεγονός ότι, η υπόθεση των ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα έχει καθυστερήσει σημαντικά και δεν είναι καθόλου θετικό το γεγονός ότι, αναγκαστήκαμε να προχωρήσουμε με ταχύτητα, επειδή αυτό επιβλήθηκε από το εξωτερικό, στο πλαίσιο του μνημονίου και σε κακή οικονομική συγκυρία. Αυτό το τελευταίο είναι λογικό ότι επηρεάζει σημαντικά και το τίμημα που πρόκειται να εισπραχθεί. Έστω κι έτσι, όμως, το δημόσιο είναι υποχρεωμένο να αντιμετωπίσει την όλη κατάσταση με τη δέουσα σοβαρότητα, ώστε να μην αποδίδει την όποια αποτυχία μιας ιδιωτικοποίησης σε “συνωμοσιολογικά” σενάρια.

 

Ιδιωτικοποίηση ΔΕΠΑ: Τέλος πρώτου γύρου

H τροπή που πήρε η διαδικασία ιδιωτικοποίησης της ΔΕΠΑ, με τη μη κατάθεση δεσμευτικής προσφοράς εκ μέρους των ενδιαφερομένων εταιρειών, αναμφίβολα δεν συνιστά θετική εξέλιξη. Ωστόσο, πρέπει να μάθουμε στη Χώρα μας να βλέπουμε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση, αποφεύγοντας να τα αξιολογούμε, άλλοτε με ακραίο ενθουσιασμό και άλλοτε με ακραία απογοήτευση. Μόνο έτσι, θα προσεγγίζουμε την πραγματικότητα και δεν θα αναγάγουμε τις όποιες αρνητικές εξελίξεις σε υπαιτιότητα μόνο των τρίτων.

Γινόμαστε πιο σαφείς. Η προκήρυξη και η διαδικασία των λεγόμενων αποκρατικοποιήσεων που στην ουσία πρόκειται για περαιτέρω ιδιωτικοποίηση των με κρατική συμμετοχή μονοπωλίων σε ορισμένους τομείς της ενέργειας, άρχισε σε μια περίοδο που η οικονομική ζωή της Χώρας κυριαρχείτο από το ενδεχόμενο της εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. Θα πρέπει να θυμηθούμε ότι, τα σενάρια (και τα στοιχήματα) που εξυφαίνονταν τότε, πρόβλεπαν ακόμα και το ενδεχόμενο της εξόδου της Χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν πολλοί οι αναλυτές, νομπελίστες, πολιτικοί, δημοσιογράφοι και λοιποί οικονομικοί παράγοντες που θεωρούσαν ότι τίποτε δεν ήταν δεδομένο, ενώ τα μνημόνια έδιναν κι έπαιρναν.

Κάτω από την παραπάνω συγκυρία, η τότε κυβέρνηση (παραπαίουσα και αποσταθεροποιημένη) εξήγγειλε την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ. Αποτέλεσμα, καμιά μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία, από αυτές που θα μπορούσαν να διαχειριστούν την εμπορία του φυσικού αερίου στην Ελλάδα, δεν έλαβε μέρος στο διαγωνισμό, υπολογίζοντας τον κίνδυνο της Χώρας, όπως προαναφέρθηκε και φοβούμενη να επενδύσει σε μια χώρα με αβέβαιο οικονομικό και νομισματικό μέλλον. Στο διαγωνισμό έλαβαν μέρος κυρίως εταιρείες τρίτων χωρών και ιδίως ρωσικές.

Κατ΄αρχάς, ήταν και είναι γνωστό ότι, οι αξιωματούχοι των Βρυξελλών διατίθενται εχθρικά απέναντι στις ρωσικές εταιρείες και δεν έβλεπαν ούτε βλέπουν με καλό μάτι την παρουσία ιδίως του ρωσικού κολοσσού Gazprom. H τελευταία αποτελεί ένα κρατικό μονοπώλιο διακίνησης φυσικού αερίου στη χώρα της και έχει σημαντική ενεργειακή παρουσία στην ΕΕ. Το Σεπτέμβριο του 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε έρευνα, ουσιαστικά για να επιβεβαιώσει παραβιάσεις του ευρωπαϊκού δικαίου του ανταγωνισμού εκ μέρους της Gazprom. Ο αμερικανικός παράγοντας που άμεσα ενδιαφέρεται να περιορίσει την εμπορική δραστηριότητα φυσικού αερίου των ρωσικών εταιρειών στην ΕΕ, τόσο για στρατηγικούς λόγους, όσο και διότι επιθυμεί να προωθήσει το δικό του σχιστολιθικό αέριο, άφηνε να διαρρέεται ότι, η τυχόν κατακύρωση του διαγωνισμού σε ρωσικές εταιρείες, θα ακυρωνόταν εν τοις πράγμασι κατά τον έλεγχο της συμβατότητας προς τους κανόνες ανταγωνισμού που θα διεξαγόταν από την Επιτροπή. Τη θέση αυτή ενίσχυαν και σχετικές επαμφοτερίζουσες δηλώσεις των αρμόδιων ευρωπαίων αξιωματούχων. Αυτό συνέβαινε επειδή οι ρωσικές εταιρείες ήταν τελικά οι μόνες ικανές για να «κτυπήσουν» το διαγωνισμό και, λίγο ως πολύ, ήταν κατανοητό ότι κάποια από τις δυο θα αναδεικνυόταν ανάδοχος. Άλλωστε, οι μη δεσμευτικές προσφορές που κατάθεσαν στην πρώτη φάση του διαγωνισμού, ενίσχυαν αυτή την άποψη. Μπροστά στο σκηνικό που περιγράφηκε, η Gazprom έμεινε τελικά μόνη να διεκδικεί τη ΔΕΠΑ. Ωστόσο, στις προπεριγραφείσες αβεβαιότητες προστέθηκε και μια ουσιαστική. Η ύπαρξη χρεών των πελατών της ΔΕΠΑ προς την εταιρεία. Τα τελευταία τρία χρόνια, οι μεγάλοι πελάτες της ΔΕΠΑ (κυρίως οι ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγοί από φυσικό αέριο) χρωστούσαν στην εταιρεία ποσό που προσέγγιζε την καθαρή οικονομική θέση της. Ο παράγοντας αυτός ήταν εμπορικά και οικονομικά περισσότερο επικίνδυνος από την ισχυριζόμενη ενδεχόμενη άρνηση της Επιτροπής, όπως προαναφέρθηκε. Και τούτο επειδή δημιούργησε το φόβο ότι, η υπό δημόσιο έλεγχο ΔΕΠΑ (ήτοι μια εταιρεία με δημόσιο μάνατζμεντ) δεν ενεργούσε ως μια εταιρεία που λειτουργεί σε μια ελεύθερη αγορά, αλλά άλλοτε στραγγαλίζει τιμολογιακά τους πελάτες της και άλλοτε τους αφήνει να χρωστάνε, χωρίς να επιμένει στην είσπραξη των οφειλών, ουσιαστικά ασκώντας μια επιχειρηματική δραστηριότητα με πολιτικά και όχι οικονομικά κριτήρια. Γι'αυτό και ζήτησαν πρόσθετες εγγυήσεις. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, οι εγγυήσεις παρασχέθηκαν, ενώ η Gazprom υποστήριξε ότι, οι εγγυήσεις δεν ήταν επαρκείς. Η αλήθεια μπορεί να είναι κάπου στη μέση.

Η σημερινή κυβέρνηση δεν είναι αποκλειστική υπαίτια της κακής τροπής που πήρε ο διαγωνισμός της ΔΕΠΑ. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι αυτό που έπρεπε να κάνει ήταν να επαναπροκηρύξει το διαγωνισμό, ευθύς με την ανάληψη της εξουσίας το περασμένο καλοκαίρι, με την ελπίδα ότι θα λάμβαναν μέρος και άλλες ενδιαφερόμενες εταιρείες και κυρίως από την ΕΕ. Είχε γι'αυτό την απαραίτητη πολιτική νομιμοποίηση. Η ενέργεια αυτή ήταν, όπως φαίνεται, επιβεβλημένη, επειδή αυτό θα απέκλειε την εξάρτηση της συγκεκριμένης ιδιωτικοποίησης από την επιθυμία περιορισμένου αριθμού εταιριών συγκεκριμένης εθνικής προέλευσης, με άμεση διασύνδεση με τις πολιτικές αρχές της χώρας τους.

Παράλληλα, παρέλειψε να αυξήσει την εσωτερική αξία της εταιρείας με τη λήψη μέτρων για την ταχεία αποπληρωμή των χρεών των ιδιωτών προς τη ΔΕΠΑ. Σ’ αυτό έχει ευθύνη και η διοίκηση της εταιρείας που είναι διορισμένη από την κυβέρνηση (όχι την παρούσα). Τέλος, για να σταματήσει η «σπέκουλα» της ενδεχόμενης άρνησης της έγκρισης της κατακύρωσης εκ μέρους της Επιτροπής, για λόγους που μπορεί να οφείλονται σε πιθανή κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της Gazprom στη συνολική ευρωπαϊκή αγορά, θα μπορούσε να απευθύνει ευθέως και ωμά ερώτημα στην Επιτροπή, προκειμένου να απαντηθεί μια τέτοια πιθανότητα. Η τυχόν θετική απάντηση της Επιτροπής θα ισοδυναμούσε με ουσιαστικό αποκλεισμό μιας εταιρείας από ένα διεθνή ανοικτό διαγωνισμό, πράγμα που αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Στους ατλαντικούς μας φίλους πρέπει να αναφέρεται το εξής απλό επιχείρημα: Όταν παρεμβαίνουν (αν βεβαίως παρεμβαίνουν) για τη ματαίωση τέτοιων αγορών, πρέπει να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις, επειδή η αποτυχία των ιδιωτικοποιήσεων συνεπάγεται λήψη ισοδύναμων μέτρων (βλέπε αύξηση φορολογίας, παρέμβαση σε μισθούς και συντάξεις κλπ.) δυσμενών για τους Έλληνες Πολίτες. Το ίδιο ισχύει και για τους Ευρωπαίους εταίρους μας που συμβαίνει να είναι δανειστές μας. Αλλά επί του θέματος θα επανέλθουμε, αφού ούτως ή άλλως ο διαγωνισμός θα επαναπροκηρυχθεί. Αυτή τη φορά, οι αρμόδιοι ας είναι τουλάχιστον πιο προσεκτικοί.

Δημόσια Διοίκηση και Ανάπτυξη

Δυστυχώς, η Δημόσια Διοίκηση της Χώρας εκτός από μόνιμα "μεγάλος ασθενής", αποτελεί και το νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στη "μνημονιακή" εποχή. Είναι προφανές πως απολύτως περιττή ήταν η συμβολή της τρόϊκας και του κ.Ράιχενμπαχ για τη διάγνωση και τη θεραπεία του διοικητικού ασθενή. Δίχως αμφιβολία, η εξωφρενική αναξιοκρατία που εκτείνεται σε όλο το εύρος της Διοίκησης συνιστά τερατούργημα της ατολμίας και της πολιτικής υστεροβουλίας των κομμάτων εξουσίας που επανειλημμένως ευαγγελίστηκαν την αναδιάταξη του Κράτους μέσω της εξυγίανσης του διοικητικού τομέα. Φυσικά, οι υποσχέσεις τους αποδείχθηκαν κούφιες, με αποτέλεσμα η διαφθορά στη Διοίκηση να εδραιώεται, αποκτώντας μάλιστα και μια περίεργη ασυλία. Πολλά τα κεφάλια αυτής της Λερναίας Ύδρας και ο "θάνατός" της ελπίζουμε να είναι ένας δικός μας επιτυχής άθλος!

Η προσδοκώμενη Ανάπτυξη -τουλάχιστον όπως εμείς την αντιλαμβανόμαστε- στέκει μετέωρη δίχως μια σύγχρονη και αποτελεσματική Διοίκηση. Συνεπώς, κρίνουμε αναγκαία τη δυναμική ενασχόλησή μας με αυτό το ζήτημα και την παρέμβασή μας με εποικοδομητικές -θεωρούμε- προτάσεις, καθώς και ημερίδες προβληματισμού για ριζικές και επαναστατικές μεταβολές στη δομή και λειτουργία του Δημόσιου τομέα.    

Μετάβαση στη Μεταβιομηχανική Εποχή

Είτε αντιλαμβανόμαστε την αλλαγή είτε όχι, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει. Το ζήτημα είναι να αποφασίσουμε εμείς τη νέα του μορφή. Η Μεταβιομηχανική Εποχή και η Οικονομία της Γνώσης είναι πλέον πραγματικότητα. Όλοι θα κριθούμε ανάλογα με την προσαρμοστικότητά μας στις νέες εξελίξεις. Αν επιθυμούμε να συνεχίσουμε να πορευόμαστε σαν ζητιάνοι της Ευρώπης, ας αγνοήσουμε τα σημάδια των καιρών. Αν όμως θέλουμε να φανούμε αντάξιοι των προκλήσεων που συναντούμε ∙ αν θέλουμε να ορθοποδήσουμε επιτέλους περήφανοι ∙ αν θέλουμε να αναγεννηθούμε από τις στάχτες μας, είμαστε υποχρεωμένοι να διδαχτούμε από τα λάθη του παρελθόντος και να υποδεχτούμε γενναίοι τη νέα εποχή με δράσεις δυναμικές, υλοποιήσιμες, εναρμονισμένες με τη νοοτροπία μας, καθώς και φιλικές προς το περιβάλλον. Δράσεις, όπως η στροφή στην πρωτογενή παραγωγή, η παραγωγή εφαρμογών υψηλής τεχνολογίας, η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ο τουρισμός 12 Χ12, ήτοι τουρισμός δώδεκα μήνες το χρόνο. Ας κινητοποιηθούμε όλοι λοιπόν! Ας ορίσουμε από την αρχή τον κόσμο μας! Ας αγωνιστούμε για το παρόν και το μέλλον μας!

FacebookTwitterRSS